Παράγοντες κινδύνου
Ένας παράγοντας κινδύνου αυξάνει την πιθανότητα — δεν είναι αιτία και δεν είναι πρόβλεψη. Τι γνωρίζουμε, και ποιο μέρος βρίσκεται στα χέρια σας.
Τα στοιχεία με μια ματιά
Παράγοντας κινδύνου δεν σημαίνει αιτία
Ένας παράγοντας κινδύνου αυξάνει την πιθανότητα να εμφανιστεί μια νόσος — δεν την προκαλεί από μόνος του και δεν την καθιστά βέβαιη. Άνθρωποι με πολλούς παράγοντες κινδύνου δεν θα νοσήσουν ποτέ· άλλοι χωρίς κανέναν θα νοσήσουν.
Αυτό δεν καθιστά τους παράγοντες κινδύνου άχρηστους. Σε επίπεδο πληθυσμού, η μείωσή τους μεταφράζεται σε μετρήσιμα λιγότερες διαγνώσεις. Σε ατομικό επίπεδο, είναι το μέρος της εξίσωσης πάνω στο οποίο έχετε πραγματικό έλεγχο.
Κάπνισμα
Το κάπνισμα παραμένει ο μεγαλύτερος μεμονωμένος τροποποιήσιμος παράγοντας κινδύνου και δεν αφορά μόνο τον πνεύμονα: συνδέεται με καρκίνο της ουροδόχου κύστης, του νεφρού, του παγκρέατος, του στομάχου, του οισοφάγου, του λάρυγγα, της στοματικής κοιλότητας και του τραχήλου της μήτρας.
Ο κίνδυνος μειώνεται σταθερά μετά τη διακοπή, σε οποιαδήποτε ηλικία. Δεν επιστρέφει στα επίπεδα ενός ανθρώπου που δεν κάπνισε ποτέ, αλλά η βελτίωση αρχίζει άμεσα και συνεχίζεται για χρόνια.
Αλκοόλ
Το αλκοόλ ταξινομείται ως καρκινογόνο για τον άνθρωπο και συνδέεται με καρκίνο του μαστού, του παχέος εντέρου, του ήπατος, του οισοφάγου και της περιοχής κεφαλής και τραχήλου. Ο κίνδυνος αυξάνεται με την ποσότητα, χωρίς κάποιο κατώφλι κάτω από το οποίο να θεωρείται μηδενικός.
Σωματικό βάρος, διατροφή και κίνηση
Το αυξημένο σωματικό βάρος συνδέεται με αρκετούς καρκίνους, μεταξύ των οποίων του μαστού μετά την εμμηνόπαυση, του ενδομητρίου, του παχέος εντέρου, του νεφρού και του παγκρέατος. Η σωματική δραστηριότητα δρα προστατευτικά, εν μέρει ανεξάρτητα από το βάρος.
- Περισσότερα λαχανικά, όσπρια, φρούτα και τρόφιμα ολικής άλεσης.
- Λιγότερο επεξεργασμένο κρέας και λιγότερα ζαχαρούχα ροφήματα.
- Τακτική κίνηση — η σταθερότητα μετράει περισσότερο από την ένταση.
Λοιμώξεις που μπορούν να προληφθούν
Ένα μέρος των καρκίνων παγκοσμίως οφείλεται σε λοιμώξεις για τις οποίες υπάρχει πρόληψη ή θεραπεία:
- HPV — σχεδόν το σύνολο των καρκίνων του τραχήλου της μήτρας, καθώς και καρκίνοι του στοματοφάρυγγα και της πρωκτογεννητικής περιοχής. Ο εμβολιασμός είναι αποτελεσματικός και γίνεται στην εφηβεία.
- Ηπατίτιδα B και C — ηπατοκυτταρικός καρκίνος. Για την ηπατίτιδα B υπάρχει εμβόλιο· η ηπατίτιδα C θεραπεύεται.
- Ελικοβακτηρίδιο του πυλωρού — καρκίνος του στομάχου. Η λοίμωξη ανιχνεύεται και αντιμετωπίζεται.
Τι ελέγχετε και τι όχι
Η ηλικία, το φύλο, το γενετικό υπόβαθρο και το οικογενειακό ιστορικό δεν αλλάζουν. Το κάπνισμα, το αλκοόλ, το βάρος, η κίνηση, η προστασία από τον ήλιο και ο εμβολιασμός αλλάζουν.
Καμία από αυτές τις αλλαγές δεν εγγυάται τίποτα σε ατομικό επίπεδο — και καμία δεν αντικαθιστά τον προσυμπτωματικό έλεγχο. Η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση δουλεύουν μαζί, όχι η μία αντί της άλλης.
Συχνές ερωτήσεις
Αν κάποιος στην οικογένειά μου είχε καρκίνο, θα τον πάθω κι εγώ;
Όχι κατ’ ανάγκη. Η συντριπτική πλειονότητα των καρκίνων δεν είναι κληρονομική. Ένα οικογενειακό ιστορικό με πολλά περιστατικά, σε μικρές ηλικίες ή με συγκεκριμένους συνδυασμούς όγκων αξίζει όμως να αξιολογηθεί.
Υπάρχει διατροφή που προλαμβάνει τον καρκίνο;
Δεν υπάρχει τροφή ή συμπλήρωμα που να προλαμβάνει τον καρκίνο. Υπάρχει ένα συνολικό διατροφικό πρότυπο που σχετίζεται με χαμηλότερο κίνδυνο. Να είστε επιφυλακτικοί με οτιδήποτε υπόσχεται περισσότερα.
vgraphics.gr