Καρκίνος του μαστού

Τα στοιχεία με μια ματιά

Τι είναι

Ο καρκίνος του μαστού ξεκινά από τα κύτταρα των γαλακτοφόρων πόρων ή των λοβίων. Δεν είναι μία νόσος: πίσω από το ίδιο όνομα κρύβονται βιολογικά διαφορετικοί υπότυποι, που συμπεριφέρονται διαφορετικά και αντιμετωπίζονται διαφορετικά.

Αυτός είναι και ο λόγος που δύο γυναίκες με «τον ίδιο» καρκίνο μαστού μπορεί να λάβουν εντελώς διαφορετική θεραπεία — και ο λόγος που η ακριβής ταυτοποίηση του υποτύπου αξίζει τον χρόνο της.

Ιστολογικοί τύποι

• Διηθητικό καρκίνωμα μη ειδικού τύπου (NST, παλαιότερα «πορογενές») — ο συχνότερος τύπος, περίπου 75–80% των περιπτώσεων.
• Διηθητικό λοβιακό καρκίνωμα — περίπου 10–15%, με διάχυτο πρότυπο ανάπτυξης που το κάνει ενίοτε δυσκολότερο να φανεί στην απεικόνιση.
• Ειδικοί τύποι (σωληνώδες, βλεννώδες, ηθμοειδές και άλλοι) — περίπου 5%· αρκετοί από αυτούς έχουν ιδιαίτερα ευνοϊκή πορεία.
• In situ αλλοιώσεις (DCIS, LCIS) — προδιηθητικές μορφές, δηλαδή κύτταρα που δεν έχουν ακόμη ξεπεράσει τα όρια του πόρου ή του λοβίου.

Οι τέσσερις υπότυποι

Η ταξινόμηση γίνεται με βάση την έκφραση των ορμονικών υποδοχέων (ER/PR) και του HER2, και είναι αυτή που καθορίζει τη θεραπευτική βάση:

• Luminal A-like — HR+ / HER2− με χαμηλό Ki-67, περίπου 40% των περιπτώσεων. Βάση της θεραπείας είναι η ενδοκρινική αγωγή, και η πορεία είναι η πιο ευνοϊκή από τους τέσσερις υποτύπους.
• Luminal B-like — HR+ / HER2− με υψηλό Ki-67, ή HR+ / HER2+, περίπου 20%. Ενδοκρινική θεραπεία, με χημειοθεραπεία όπου χρειάζεται.
• HER2-θετικός — περίπου 15–20%. Η ανακάλυψη των anti-HER2 θεραπειών άλλαξε ριζικά την πορεία αυτού του υποτύπου, από τον δυσκολότερο σε έναν από τους πιο θεραπεύσιμους.
• Τριπλά αρνητικός (TNBC) — ER− / PR− / HER2−, περίπου 10–15%. Βάση η χημειοθεραπεία, με την ανοσοθεραπεία να έχει προστεθεί στα τελευταία χρόνια.

Περίπου 15–20% των τριπλά αρνητικών όγκων και 10–15% των HR+/HER2− υψηλού κινδύνου σχετίζονται με βλαστικές μεταλλάξεις BRCA1/BRCA2 — γεγονός που ανοίγει συγκεκριμένες θεραπευτικές επιλογές και αφορά και την οικογένεια.

Συμπτώματα και διάγνωση

Το συχνότερο εύρημα είναι μια ανώδυνη ψηλαφητή μάζα, αλλά υπάρχουν και άλλα σημεία που αξίζουν εκτίμηση:

• Αλλαγή στο σχήμα ή στο μέγεθος του μαστού.
• Εισολκή θηλής ή έκκριση, ιδίως αιμορραγική.
• Αλλοίωση του δέρματος — ερυθρότητα, πάχυνση, όψη «φλοιού πορτοκαλιού».
• Ψηλαφητοί λεμφαδένες στη μασχάλη.

Η διερεύνηση συνδυάζει κλινική εξέταση, μαστογραφία και υπερηχογράφημα, και επιβεβαιώνεται με βιοψία. Η μαγνητική τομογραφία χρησιμοποιείται σε επιλεγμένες περιπτώσεις.

Προσυμπτωματικός έλεγχος

Οι διεθνείς οδηγίες συγκλίνουν στη μαστογραφία ως βασική εξέταση, με μικρές διαφορές στις ηλικίες και στη συχνότητα:

• Η USPSTF συνιστά μαστογραφία κάθε δύο χρόνια για γυναίκες 40–74 ετών.
• Η American Cancer Society δίνει τη δυνατότητα ετήσιου ελέγχου από τα 40–44, ετήσιου στα 45–54 και μετάβασης σε διετή από τα 55.
• Το American College of Physicians προτείνει διετή μαστογραφία στις ηλικίες 50–74, με κοινή λήψη απόφασης εκτός αυτού του εύρους.

Θεραπεία κατά στάδιο

Η αντιμετώπιση συνδυάζει τοπική θεραπεία (χειρουργείο και, όπου χρειάζεται, ακτινοθεραπεία) με συστηματική θεραπεία, εξατομικευμένα ανά υπότυπο και στάδιο.

• Στάδιο 0 (DCIS) — ογκεκτομή με ακτινοθεραπεία ή μαστεκτομή, με ενδοκρινική θεραπεία όταν ο όγκος είναι ER θετικός.
• Στάδια I–III — χειρουργείο με σταδιοποίηση της μασχάλης, συν φαρμακευτική θεραπεία πριν ή μετά. Στους HER2-θετικούς και τριπλά αρνητικούς όγκους η θεραπεία προηγείται συνήθως του χειρουργείου, ώστε να φανεί πώς ανταποκρίνεται ο όγκος — μια πληροφορία που καθοδηγεί τα επόμενα βήματα.
• Στάδιο IV — αντιμετωπίσιμη νόσος, με στόχο τον μακροχρόνιο έλεγχό της και τη διατήρηση της ποιότητας ζωής. Οι διαθέσιμες θεραπείες έχουν αυξηθεί σημαντικά και πολλές γυναίκες ζουν καλά με τη νόσο για μεγάλα διαστήματα.

Συστηματική θεραπεία ανά υπότυπο

• HR+ / HER2− — βάση η ενδοκρινική θεραπεία. Σε επιλεγμένες περιπτώσεις υψηλού κινδύνου προστίθενται αναστολείς CDK4/6 ή χημειοθεραπεία· γονιδιακά προγνωστικά τεστ βοηθούν να αποφευχθεί χημειοθεραπεία που δεν θα προσέφερε.
• HER2-θετικός — χημειοθεραπεία σε συνδυασμό με anti-HER2 θεραπεία. Όταν παραμένει υπολειπόμενη νόσος μετά την προεγχειρητική θεραπεία, υπάρχουν πλέον αποτελεσματικές επιλογές δεύτερης γραμμής.
• Τριπλά αρνητικός — χημειοθεραπεία, με προσθήκη ανοσοθεραπείας σε στάδια II–III και ειδικές στοχευμένες επιλογές για φορείς βλαστικής μεταλλαγής BRCA.

Η προσέγγιση στο ιατρείο

Κάθε περιστατικό συζητείται σε διεπιστημονικό συμβούλιο (MDT) — χειρουργός, ακτινοθεραπευτής, παθολογοανατόμος, ακτινολόγος και, όπου χρειάζεται, ψυχοογκολόγος και διατροφολόγος. Η θεραπευτική απόφαση δεν λαμβάνεται από έναν μόνο ιατρό.

Βιοδείκτες που ελέγχονται

• ER / PR
• HER2
• Ki-67
• BRCA1/2
• PD-L1

Η μοριακή και ανοσοϊστοχημική ταυτοποίηση γίνεται πριν από την επιλογή θεραπείας, ώστε η απόφαση να στηρίζεται στη βιολογία του συγκεκριμένου όγκου.

Συχνές ερωτήσεις

Σχετικά θέματα